Ankara'da veri merkezinin temeli atıldı, küçük girişimler için asıl soru 'Herkes İçin GPU'
Ankara Temelli'de veri merkezinin temeli atıldı, 2030'da 1 gigavat hedefi yeniden dile getirildi. Küçük yapay zekâ girişimleri için asıl soru, 'Herkes İçin GPU' programının kapıyı ne zaman ve nasıl açacağı.
Bir yapay zekâ girişiminin en büyük kalemlerinden biri çoğu zaman maaşlar değil, hesaplama gücü: modeli eğitmek ya da çalıştırmak için ekran kartı kümelerine, yani GPU kapasitesine ödenen para. Türkiye'nin son iki haftadaki gündemi bu yüzden girişimciler açısından da okunmaya değer. Bir yanda Ankara'da temeli atılan büyük bir veri merkezi, öte yanda küçük ekiplerin işlem gücüne erişmesini amaçlayan bir kamu programı var.
Ankara'da atılan temel
Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, 19 Ekim 2026'da Başkent OSB'de Ankara Temelli Veri Merkezi'nin temel atma törenine katıldı. Proje, Rönesans Holding ile ABD'li veri merkezi işletmecisi Digital Realty'nin ortak girişimi. Haberlere göre ilk etap 22 megavat kapasiteli ve 450 milyon dolarlık altyapı ve bina yatırımı içeriyor. Sonraki aşamada soğutma sistemleri ve bilişim altyapısı için 900 milyon dolar daha ayrılacak. Tüm etaplar bittiğinde tesisin 4,1 milyar dolarlık sabit sermaye yatırımına ulaşacağı söyleniyor.
Büyük resim şöyle çiziliyor: Rönesans ve Digital Realty'nin Ankara ve İstanbul'daki planlarının toplamı 10 milyar doları aşıyor, hedeflenen kapasite 200 megavat. Bu da hükümetin 2030 için koyduğu en az 1 gigavatlık ulusal hedefin beşte biri. Kasım 2025'te yine Bakan Kacır, o tarihteki kapasiteyi yaklaşık 250 megavat olarak vermişti; 30 Ekim 2026 tarihli bir Ekonomi gazetesi köşe yazısı da aynı 250 megavat ve 1 gigavat çerçevesini tekrarlıyor. Bu rakamlar baz alınırsa hedef kapasitenin dört katı demek; ancak 250 megavatın bugünkü değer olduğunu doğrulayamadık, çünkü elimizdeki en yeni açıklama on bir aylık.
Bir ayrım önemli: 450 milyon dolar, içeri girecek sunucu ve çiplerin bedeli değil, bina ve temel altyapının maliyeti. Rönesans ve Digital Realty'nin 1 Ekim 2026 tarihli ortaklık duyurusuna göre ilk fazın 2028'de faaliyete geçmesi hedefleniyor; yani bu temel, yarın sabah daha ucuz GPU anlamına gelmiyor. Törene ilişkin haberlerde ayrıca bir açılış tarihi verilmedi.
Küçük ekipler için asıl başlık
Girişimlerin cebine dokunabilecek kısım, Yapay Zekâ Eylem Planı'nın (2026-2030) içindeki "Herkes İçin GPU" programı. Plan, 17 Ağustos 2026 tarihli 2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile duyuruldu ve 18 Ağustos 2026'da Resmî Gazete'de (sayı 33344) yayımlandı. Gazetedeki genelge tek sayfalık bir yönlendirme; ayrıntılar Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın yayımladığı 44 sayfalık plan metninde. Oradaki Eylem 6'ya göre program, akredite yerli veri merkezlerini, TÜBİTAK ULAKBİM'in TRUBA'sı dâhil ulusal yüksek başarımlı hesaplama altyapısını ve Hesaplama Portföyü'ndeki kapasiteyi tek çatıda toplayıp girişimlere, KOBİ'lere ve araştırmacılara GPU-saat kredisi olarak sunacak.
Plan metnindeki hedefler şöyle: ilk 6 ayda programın ilk çağrısını açmak, en az beş akredite yerli veri merkeziyle kapasite sözleşmesi imzalayarak yılda en az 2 milyon GPU-saat kredi tahsis etmek, bu kredilerin en az yüzde 40'ını teknogirişimlere ayırmak ve yıllık toplam tahsisi 2028 sonuna kadar en az 20 milyon GPU-saate çıkarmak. Eğitim ve çıkarım iş yükleri için farklı kredi paketleri, girişimler ve KOBİ'ler için ayrı erişim pencereleri ve kotalar da planda yer alıyor. Anadolu Ajansı'nın 31 Ağustos 2026 tarihli haberi de aynı ayrıntıları aktarıyor. Planın "ilk 6 ay" ifadesi için bir başlangıç tarihi vermediğini de not etmek gerekir; yani ilk çağrının tam olarak ne zaman açılacağı belli değil. Bu yazının hazırlandığı 31 Ekim 2026'da ilk çağrıya dair bir ilan bulamadık.
Bir tutarsızlık da var, ama kaynağı basın değil, planın kendisi: Eylem 6'daki 2 milyon ve 20 milyon rakamlarının yanında planın özet sayfasında "yılda 10 milyon GPU-saat esnek erişim", hedef tablosunda ise 2030 için "1 GW hesaplama gücü ve yıllık 10 milyon GPU-saat kapasitesi" yazıyor. Bazı yorumların 10 milyon demesi buradan geliyor. Metin bu iki rakamı uzlaştırmıyor; biz ayrıntılı eylem maddesindeki 2 ve 20 milyonu esas aldık, 10 milyonun neyi ölçtüğünü ise bilmiyoruz.
Bakan Kacır'ın Ankara'daki konuşmasında da programın amacı, girişimcilerin ve bilim insanlarının yüksek işlem gücüne erişimini kolaylaştırmak olarak anıldı. Mevcut kamu altyapısına gelince, TÜBİTAK'ın TRUBA sisteminin 8.900'den fazla araştırmacıya hizmet verdiği, 80 binden fazla işlemci çekirdeği, 504 GPU ve 26 petabayt depolama kapasitesi bulunduğu aktarıldı. Bir girişimin ölçeğinden bakınca 504 GPU, ülke çapında bir araştırma topluluğunu besleyen bir havuzun toplamı. Ek kapasite ihtiyacı buradan doğuyor.
Parayla ilgili kısım
Plan yalnızca altyapıya değil, finansmana da değiniyor. Plan metnine göre Ulusal Yapay Zekâ Araştırma Fonu aracılığıyla temel ve uygulamalı araştırma projelerine toplam en az 10 milyar lira destek verilmesi, 15 milyar liralık Yapay Zekâ Büyüme Fonu üzerinden de en az 20 yapay zekâ girişiminin Seri A, Seri B ya da ölçeklenme yatırımına katkı sağlanması hedefleniyor. Bunlar hedef; fonların kurulduğuna ya da kaynak aktarıldığına dair bir doğrulama bulamadık.
Ankara'daki törende ayrıca HIT-30 programı hatırlatıldı: 2030'a kadar 30 milyar dolar destek. Bunun içinde yerli bulut tabanlı yapay zekâ altyapısı için 1,6 milyar dolarlık bir çağrı var. Veri merkezleri çağrısının bütçesi ise AA'nın Türkçe haberinde 1,5 milyar dolar, aynı ajansın İngilizce haberinde 1,4 milyar dolar. TRT Haber'in aktardığı Kasım 2025 tarihli Kacır açıklamasında da 1,5 milyar geçtiği için yazıda 1,5 milyarı kullandık; çağrının resmî metnine ulaşamadığımız için farkın hangi sürümde hatalı olduğunu doğrulayamadık.
Dikkat edilmesi gerekenler
Hedeflerle teslimat arasındaki mesafe uzun. Ortada temeli atılmış bir tesis, yürürlükte bir plan ve açıklanmış sayılar var; ama henüz açılmış bir GPU çağrısı, ilk kredisini almış bir girişim ya da hizmete girmiş bir kapasite görmedik. Kamunun toplam büyüklük olarak verdiği rakamların bir kısmı da özel sektör yatırımına dayanıyor: Rönesans-Digital Realty tutarları şirketlerin planı, devletin harcaması değil.
Ürününün hesaplama maliyetini taşımakta zorlanan küçük bir ekip için programın işleyişi birkaç sorunun cevabına bağlı: Krediler hangi veri merkezlerinde kullanılacak, başvuru ne kadar sürecek, plandaki eğitim ve çıkarım paketleri gerçekten çıkacak mı? Cevaplar çağrı metni yayımlanınca netleşecek. O zamana kadar elde olan, büyük rakamlı bir söz; sınanacağı yer ise açılışta değil, ilk çağrıda.