Ekim enflasyonu öncesi: Enerji yukarı iterken hizmetler ne kadar direnecek?

Enflasyon verisi faiz kararlarından kira artışlarına, ücret pazarlıklarından fiyat listelerine kadar pek çok kararda referans alınıyor. TÜİK'in Ulusal Veri Yayımlama Takvimi'nde ekim ayı TÜFE'si 3 Kasım 2026 Salı, saat 10.00 için görünüyor (TÜİK takvimi). Eldeki tablo karışık: ana eğilim yavaşlıyor, ama enerjide ve gıdada baskı yukarı yönlü.

Başlangıç noktası: Eylülde yüzde 29,73

Eylül ayında tüketici fiyatları aylık yüzde 1,84 arttı ve yıllık enflasyon 1,78 puan düşüşle yüzde 29,73'e geriledi (TCMB, Eylül Ayı Fiyat Gelişmeleri). Aylık artışın arkasında üç kalem öne çıktı: yüzde 2,79 artan ulaştırma grubu 0,49 puan, yüzde 2,71 artan konut, su, elektrik ve gaz grubu 0,33 puan (AA), yüzde 14,19 artan eğitim grubu ise 0,30 puan katkı yaptı (QNB Invest).

Çekirdek tarafta görünüm daha olumlu. Enerji, gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içecekler, tütün ürünleri ve altını dışlayan C endeksinin yıllık artışı yüzde 28,70'e indi. Ancak bu endeksin içi homojen değil: temel mallarda yıllık artış yüzde 15,90 iken hizmetlerde yüzde 37,65 (TCMB, Eylül Ayı Fiyat Gelişmeleri). Dezenflasyonun nerede yavaşladığını bu iki rakam arasındaki makas gösteriyor.

Hizmetler ve kira: Yavaşlama var, atalet de var

Merkez Bankası, 22 Ekim toplantısının 30 Ekim'de yayımlanan özetinde hizmet fiyatlamasındaki ataleti açıkça kabul ediyor. Kurul'a göre hizmet sektöründeki fiyatlama davranışı şokların etkisini uzun bir zamana yayıyor; eylül itibarıyla yıllık mal enflasyonu yüzde 25, hizmet enflasyonu ise yüzde 38 civarında (PPK Toplantı Özeti, 2026-47). Kurul'un 'mal' için verdiği yüzde 25, yukarıdaki temel mal rakamından (yüzde 15,90) farklı bir kapsamı ölçüyor; özet bu kapsamı ayrıca tanımlamıyor.

Yine de yön aşağı. Özete göre hizmet grubunu oluşturan tüm alt gruplarda yıllık enflasyon geriledi ve kiralardaki yavaşlama sürdü. Dikkat çekici bir ayrıntı: mevsimsellikten arındırılmış üç aylık kira artışının yıllıklandırılmış hali, yıllık TÜFE seviyesine inmiş durumda.

Ancak eylüldeki hizmet rakamını olduğundan iyi okumamak gerekiyor. Merkez Bankası, geçen yıl tek seferde eylüle yansıyan vakıf üniversitesi ücret artışlarının bu yıl ağustos ve eylüle yayılmasının eylül hizmet enflasyonunu mekanik olarak bastırdığını belirtiyor. Bu etkinin ortadan kalkmasıyla öncü veriler, mevsimsellikten arındırılmış aylık hizmet enflasyonunun ekimde bir miktar yükseleceğine, ama önceki ayların altında kalacağına işaret ediyor (PPK Toplantı Özeti).

Enerji: Yükü akaryakıt taşıyor

Eylülde TÜFE'deki enerji fiyatları aylık yüzde 6,25 arttı. Merkez Bankası bu sıçramada küresel gelişmelere bağlı akaryakıt fiyatlarını ve yükselen rafineri marjlarını belirleyici gösteriyor. Aynı ay enerji grubunun yıllık enflasyona katkısı 0,39 puan artarken gıda, hizmet ve temel mal gruplarının katkısı geriledi (PPK Toplantı Özeti).

Ekimde de bu baskının hafiflediğine dair bir işaret yok. 22 Ekim toplantısının 30 Ekim'de yayımlanan özetine göre Brent petrolün spot fiyatı eylülde ortalama 117 dolar seviyesindeyken, ekimin ilk yirmi gününde ortalama 127 dolara yaklaştı; propan, bütan, kömür ve TTF doğal gaz fiyatları da yükselişini sürdürdü. Merkez Bankası bu nedenle küresel enerji fiyatlarındaki artışın akaryakıt, tüp gaz ve katı yakıt üzerinden yurt içi enerji fiyatlarını yukarı çekmeye devam etmesini bekliyor.

Doğal gazda BOTAŞ'ın 4 Nisan 2026 tarihli toptan satış tarifesinde konut (evsel) tüketicileri için Kademe-1 fiyatı 10,625 TL/sm³, Kademe-2 fiyatı 18 TL/sm³; tarifedeki fiyatlar KDV ve ÖTV hariç (BOTAŞ tarife PDF'i). Bunlar dağıtım şirketlerine uygulanan toptan fiyatlar; hanelerin ödediği tutar vergi ve dağıtım bedelleriyle daha yüksek. Esgaz'ın 1 Ekim 2026 geçerlilik tarihli tablosunda da gaz alım fiyatı aynı iki rakam (10,625 ve 18 TL/sm³); Esgaz'ın konut Kademe-1 satış fiyatı (yıllık 0-100.000 sm³ dilimi) ÖTV ve SKB kalemleriyle birlikte KDV hariç 14,10 TL/sm³ (Esgaz konut tarifesi). Bu yazıda elektrik tarifelerine ve ekim ayındaki diğer düzenlemelere ayrıca bakılmadı; yalnızca doğal gaz toptan tarifesi ve Bakan'ın açıklaması ele alınıyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, 18 Ekim'de Kanal 7'de yayımlanan Başkent Kulisi programında elektrik ve doğal gaza yakın vadede zam yapılıp yapılmayacağı sorusuna, "şu an için" ekim ve kasımda bir fiyat düzenlemesi planlamadıklarını söyledi; ancak "gelişmeleri, işte bütçe durumunu takip ediyoruz" diyerek kapıyı tamamen kapatmadı (Kanal 7, Başkent Kulisi; program kesiti ve metni).

Beklentiler: Manşet hızlanıyor, ana eğilim sakin

Piyasanın ekim için ortak tahmini net. 12–14 Ekim'de 71 katılımcıyla yapılan Piyasa Katılımcıları Anketi'nde ekim ayı TÜFE beklentisi yüzde 2,11 çıktı. Kasım için yüzde 1,18, aralık için yüzde 0,97 aylık artış öngörülüyor; yıl sonu enflasyon beklentisi ise yüzde 29,63 (TCMB, Piyasa Katılımcıları Anketi, Ekim 2026).

Merkez Bankası'nın kendi değerlendirmesi de benzer bir resim çiziyor. Kurul, gıda ve enerji kaynaklı olarak tüketici fiyatları artışının bir önceki aya göre yükseleceğini, B ve C endekslerinin ise daha ılımlı seyredeceğini öngörüyor. Taze meyve ve sebze kaynaklı olarak mevsimsellikten arındırılmış gıda enflasyonunda yükseliş beklenirken, beyaz eşya ve tüketici elektroniğindeki artışlara rağmen temel mal enflasyonunun ılımlı kalacağı tahmin ediliyor. Kurul'un vurgusu şu: manşetteki yükselişin ana eğilime etkisi sınırlı kalacak (PPK Toplantı Özeti).

Beklentilerin kendisi ise hâlâ bir risk alanı. TCMB'nin ekim ayı Sektörel Enflasyon Beklentileri'ne göre firmaların (reel sektör) 12 ay sonrası enflasyon beklentisi yüzde 31,8, hane halkınınki ise yüzde 43,75 (TCMB Sektörel Enflasyon Beklentileri). Piyasa katılımcılarının 12 ay sonrası beklentisi (yüzde 23,89) ile hanelerin beklentisi arasındaki bu derin fark, fiyatlama davranışlarının neden kolay değişmediğini de anlatıyor.

Servet101 yorumu: Nelere dikkat etmeli?

Bu bölüm Servet101'in yorumudur ve yukarıda kaynaklarıyla verilen rakamlara dayanır.

• Ekim TÜFE'si (3 Kasım'da açıklanması bekleniyor) ve yüzde 2,11 çizgisi: Piyasa Katılımcıları Anketi'ndeki beklenti referans noktası. Rakam beklentinin biraz üstünde çıksa bile sapma enerjiden ve gıdadan geliyorsa, Kurul'un önceden çizdiği senaryoyla uyumlu sayılır. Bu yüzden rakamın kendisi kadar yükselişin hangi kalemlerden geldiğine bakmak gerekir.
• Hizmet–mal makası ve kiralar: Yüzde 38 civarındaki hizmet ile yüzde 25 civarındaki mal enflasyonu arasındaki fark, dezenflasyonun kalıcılığı için izlenmesi gereken önemli bir gösterge. Okul etkisinin geçtiği ekimde hizmetler makul kalır ve Merkez Bankası'nın işaret ettiği kira yavaşlaması sürerse, ana eğilimdeki düşüşün mekanik değil yapısal olduğunu düşünmek için gerekçe artar.
• Enerji geçişkenliği: Brent'in eylüldeki 117 dolardan ekimin ilk yirmi gününde 127 dolar civarına çıkması, Kurul'un beklediği gibi akaryakıt ve tüp gaz üzerinden manşete yansıyabilir. Doğal gaz tarafında BOTAŞ'ın toptan fiyatları Nisan tarifesindeki rakamlarla görünüyor ve Bakan da ekim-kasım için şu an bir düzenleme planlamadıklarını söylüyor; yine de ekimde beklentiden sapmanın kaynağı enerji olabilir.
• C endeksi ve Kurul'un ihtiyatı: Yüzde 28,70'lik C endeksi gerilemeye devam ederse, piyasanın yıl sonu enflasyon beklentisi olan yüzde 29,63 (Piyasa Katılımcıları Anketi) daha ulaşılabilir görünür ve bizim "kademeli indirim çizgisi" olarak okuduğumuz yaklaşıma alan açar (bu ifade TCMB'ye değil Servet101'e aittir; Kurul kendi metninde ihtiyatlı ve toplantı bazlı bir yaklaşımdan söz ediyor). Yukarı yönlü sürpriz enerjiden değil de hizmet ve çekirdek kalemlerden gelirse, Kurul'un "belirgin ve kalıcı bozulma" uyarısı somutlaşır; yüzde 43,75'teki hane halkı beklentileri düşünüldüğünde bu risk hafife alınmamalı.

Bu yazı yatırım tavsiyesi değildir.

Kaynaklar

1. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, 2026 yılı Eylül ayı Tüketici ve Üretici Fiyat Gelişmeleri (kaynak veri: TÜİK; bu oturumda sayfa açılamadı, rakamlar 9-11 numaralı kaynaklarla teyit edildi): https://www.sbb.gov.tr/2026-yili-eylul-ayi-tuketici-ve-uretici-fiyat-gelismeleri-aciklandi/
2. TCMB, Para Politikası Kurulu Toplantı Özeti (2026-47): https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Duyurular/Basin/2026/DUY2026-47
3. TCMB, Piyasa Katılımcıları Anketi, Ekim 2026: https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/085d78c0-9809-4b33-a6b6-21e0a22a6405/PKA_Rapor.pdf?MOD=AJPERES
4. TCMB, Sektörel Enflasyon Beklentileri, Ekim 2026: https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/6325af8e-24a6-446d-abc8-49bb8e9f3b6b/SEB-Rapor.pdf?CACHEID=ROOTWORKSPACE-6325af8e-24a6-446d-abc8-49bb8e9f3b6b-pxfRcv1&MOD=AJPERES
5. BOTAŞ, 4 Nisan 2026 tarihli toptan satış tarifesi: https://www.botas.gov.tr/Sayfa/4-nisan-2026-tarihinden-itibaren-gecerli-botas-dogal-gaz-toptan-satis-fiyat-tarifesi/812 ; PDF: https://www.botas.gov.tr/uploads/dosyaYoneticisi/139364-4-nisan_2026_tarife.pdf
6. Esgaz, konut tarifesi: https://www.esgaz.com.tr/pages/musteri_hizmetleri/konut.php
7. Kanal 7, Başkent Kulisi (Alparslan Bayraktar, 18 Ekim 2026): https://www.izle7.com/kanal7/izle-84763-baskent-kulisi-alparslan-bayraktar-18-ekim-2026.html ; program kesiti: https://video.haber7.com/video-galeri/381502-bakan-bayraktar-elektrige-ve-dogalgaza-zam-konusunda-aciklamalarda-bulundu
8. TÜİK, Ulusal Veri Yayımlama Takvimi (TÜFE, Ekim 2026: 03-11-2026 10:00): https://takvim.tuik.gov.tr/tr/ (veri: https://www.tuik.gov.tr/Kurumsal/GetYillikHaberBulteniListesi?yil=2026)
9. TCMB, Eylül Ayı Fiyat Gelişmeleri (6 Ekim 2026): https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/fde48874-969e-40f6-a1a9-7316841714d7/afiyateylul26.pdf?MOD=AJPERES
10. Anadolu Ajansı, Eylül 2026 enflasyon (ana grup oranları ve katkılar): https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/enflasyon-rakamlari-aciklandi/4078027
11. QNB Invest, Eylül 2026 enflasyon değerlendirmesi (eğitim 30 baz puan): https://www.qnbinvest.com.tr/investodak/qnbarastirma/eylul-2026-enflasyonu-beklentilerin-altinda-yillik-tufe-29-geriledi